![\"\"](\"http:\/\/elektro-odzysk.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/System-kaucyjny-w-Polsce-1024x663.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Jednym z kluczowych element\u00f3w rz\u0105dowego projektu nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi jest system kaucyjny. Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Bran\u017cy Elektroodpad\u00f3w i Opakowa\u0144 ELEKTRO-ODZYSK przygotowa\u0142 rekomendacje dotycz\u0105ce optymalnego dla polskiego rynku modelu systemu. Zdaniem przedstawicieli bran\u017cy wymaga on przede wszystkim silnego zakorzenienia w polskich realiach i po\u0142o\u017cenia nacisku na jego dost\u0119pno\u015b\u0107 dla konsument\u00f3w. Takie wnioski p\u0142yn\u0105 z przygotowanego przez Civitta raportu: \u201eSystem kaucyjny w Polsce. Koncepcja modelu systemu kaucyjnego w Polsce na podstawie analizy sytuacji w kraju i benchmarku mi\u0119dzynarodowego\u201d.<\/p>\n
Zaprezentowana w raporcie propozycja polskiego systemu kaucyjnego to hybryda zdecentralizowanego systemu niemieckiego oraz scentralizowanego systemu na wz\u00f3r system\u00f3w skandynawskich. Taki model pozwala zbudowa\u0107 system rozproszony, co do punkt\u00f3w zbi\u00f3rki i uniwersalny, co do jego dzia\u0142ania. Model ten zak\u0142ada wykorzystanie istniej\u0105cego w Polsce potencja\u0142u, optymalizacj\u0119 kosztow\u0105 proponowanych rozwi\u0105za\u0144 oraz inkluzywno\u015b\u0107. Do systemu kaucyjnego w zaproponowanym kszta\u0142cie wej\u015b\u0107 mog\u0105 wszystkie, nawet najmniejsze punkty sprzeda\u017cy detalicznej, kt\u00f3re nie musz\u0105 w zwi\u0105zku z tym ponosi\u0107 ogromnych inwestycji, co z kolei w\u0142\u0105czy do niego ca\u0142y kraj, a nie tylko aglomeracje i miasta. System odzyskiwania kaucji b\u0119dzie zlokalizowany blisko konsument\u00f3w, nie b\u0119dzie wymaga\u0142 gromadzenia odpad\u00f3w i ich przewo\u017cenia do oddalonych punkt\u00f3w zwrotu, przechowywania paragon\u00f3w, oddawania opakowa\u0144 jedynie w miejscach zakupu towar\u00f3w. Model b\u0119dzie tak\u017ce wspiera\u0142 krajowe przedsi\u0119biorstwa dzia\u0142aj\u0105ce na rynku zbi\u00f3rki i przetwarzania odpad\u00f3w, dla kt\u00f3rych stanie si\u0119 impulsem rozwojowym, pomo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 skal\u0119 dzia\u0142alno\u015bci i naby\u0107 nowe kompetencje.<\/p>\n
\u2013 Systemy kaucyjne funkcjonuj\u0105 obecnie w dziesi\u0119ciu krajach europejskich. W dyskusjach o polskim systemie cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 odwo\u0142ania do system\u00f3w skandynawskich, definiowanych jako bardzo dobrze rozwini\u0119te i sprawnie dzia\u0142aj\u0105ce, systemu niemieckiego, jako domy\u015blnego punktu por\u00f3wna\u0144 z uwagi na bezpo\u015brednie s\u0105siedztwo i relatywn\u0105 w skali Europy por\u00f3wnywaln\u0105 wielko\u015b\u0107 kraju oraz systemu litewskiego czy esto\u0144skiego, jako stosunkowo niedawno zaimplementowanych \u2013 wyja\u015bnia Marcin Rzepka, autor raportu i Partner w Civitta. \u2013 Przygotowuj\u0105c raport wzi\u0119li\u015bmy pod uwag\u0119 najlepsze do\u015bwiadczenia tych kraj\u00f3w, dostosowuj\u0105c je do polskich warunk\u00f3w. Propozycja polskiego systemu kaucyjnego to hybryda zdecentralizowanego systemu niemieckiego oraz scentralizowanych system\u00f3w skandynawskich. G\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem jest tu istnienie centralnego operatora, kt\u00f3ry gwarantowa\u0142by powszechno\u015b\u0107 rozwi\u0105za\u0144 na terenie ca\u0142ej Polski i nadzorowa\u0142by dzia\u0142anie systemu oraz zdecentralizowanej zbi\u00f3rki opakowa\u0144 jak i rozliczania depozytu. Wprowadzenie do systemu organizacji odzysku pozwoli na odci\u0105\u017cenie operatora, kt\u00f3ry zamiast rozlicza\u0107 si\u0119 z blisko 100 tysi\u0105cami punkt\u00f3w zbi\u00f3rki ograniczy rozliczenia do kilkudziesi\u0119ciu podmiot\u00f3w \u2013 t\u0142umaczy Marcin Rzepka.<\/p>\n
Wed\u0142ug raportu NielsenIQ na koniec 2020 roku w Polsce funkcjonowa\u0142o prawie 100 tysi\u0119cy punkt\u00f3w handlu detalicznego, kt\u00f3re wed\u0142ug raportu mog\u0142yby docelowo sta\u0107 si\u0119 punktami zbi\u00f3rki opakowa\u0144. Najmniejsze z nich, b\u0119d\u0105ce blisko konsument\u00f3w, ale generuj\u0105ce niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 odpad\u00f3w, dokonywa\u0142yby zbi\u00f3rki r\u0119cznej, przy pomocy skaner\u00f3w i kod\u00f3w umieszczonych na opakowaniach. Wi\u0119ksze sklepy (m. in. hipermarkety, supermarkety czy dyskonty), kt\u00f3rych wed\u0142ug NielsenIQ jest w Polsce ponad 9 tysi\u0119cy, wzorem innych kraj\u00f3w mog\u0142yby by\u0107 zobligowane do prowadzenia zautomatyzowanej zbi\u00f3rki opakowa\u0144 obj\u0119tych systemem kaucyjnym.<\/p>\n
Nadz\u00f3r nad systemem m\u00f3g\u0142by sprawowa\u0107 podmiot pa\u0144stwowy, na przyk\u0142ad Instytut Ochrony \u015arodowiska, kt\u00f3ry b\u0119dzie realizowa\u0142 zadania zwi\u0105zane z rozszerzon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 producenta.<\/p>\n
Kwestie logistyki powinny jednak zosta\u0107 oddelegowane wyspecjalizowanym podmiotom, jak organizacje odzysku opakowa\u0144, kt\u00f3re s\u0105 do tego przygotowane, posiadaj\u0105 stosowne umowy etc. Dzi\u0119ki temu system z jednej strony by\u0142by nadzorowany centralnie i by\u0142by ca\u0142kowicie transparentny a z drugiej unikn\u0119liby\u015bmy monopolizacji rynku, kt\u00f3ra zawsze oznacza ogromne koszty \u2013 zaznacza Aleksander Traple, Wiceprezes Zarz\u0105du Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Bran\u017cy Elektroodpad\u00f3w i Opakowa\u0144 ELEKTRO-ODZYSK. \u2013 Wolnorynkowe i jednocze\u015bnie efektywne ekonomicznie podej\u015bcie zapewni powstanie jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci punkt\u00f3w zbi\u00f3rki i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wygenerowania dodatkowych dochod\u00f3w ma\u0142ym sklepom osiedlowym i wiejskim. Istotne jest to, \u017ceby nie wyeliminowa\u0107 z systemu wielu drobnych punkt\u00f3w handlowych, kt\u00f3rych nie sta\u0107 na kaucjomaty, a kt\u00f3re mog\u0105 odegra\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 w nowo planowanym rozwi\u0105zaniu \u2013 podkre\u015bla Aleksander Traple.<\/p>\n
Schemat systemu kaucyjnego dla Polski, zaproponowany w raporcie Civitta, oparty jest na kodach umieszczonych na opakowaniach \u2013 na pocz\u0105tku istniej\u0105cych dzi\u015b kodach kreskowych, a docelowo indywidualnych kodach opakowa\u0144, co umo\u017cliwi przeciwdzia\u0142anie potencjalnym oszustwom i dalsz\u0105 automatyzacj\u0119 proces\u00f3w. Proponowany system jest tak\u017ce bardzo elastyczny \u2013 decyzj\u0105 regulatora w \u0142atwy spos\u00f3b mo\u017cna b\u0119dzie do niego w\u0142\u0105cza\u0107 kolejne rodzaje opakowa\u0144. Sprawno\u015b\u0107 operacyjn\u0105 systemu i jego szybkie wdro\u017cenie maj\u0105 za\u015b zapewni\u0107 organizacje odzysku, dzi\u0119ki kt\u00f3rym system b\u0119dzie efektywny ekonomicznie i kosztowo.<\/p>\n
\u2013 W Polsce od lat istnieje ekosystem organizacji odzysku o r\u00f3\u017cnej skali i profilu dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3ry stanowi potencja\u0142, na bazie kt\u00f3rego mo\u017cna zbudowa\u0107 efektywny system otwarty na kolejne rodzaje opakowa\u0144 i odpad\u00f3w, do kt\u00f3rego mog\u0142yby si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 organizacje dedykowane do konkretnych materia\u0142\u00f3w, rodzaj\u00f3w opakowa\u0144 etc. \u2013 t\u0142umaczy Aleksander Traple. \u2013 Poza tym, dzia\u0142anie organizacji w warunkach rynkowych, pozwala na efektywno\u015b\u0107 finansow\u0105, poniewa\u017c s\u0105 one podmiotami komercyjnymi, co wymusza aktywno\u015b\u0107 w ramach logiki biznesowej a tak\u017ce osi\u0105gni\u0119cia na polu ekologii wynikaj\u0105ce z faktu, i\u017c w procesie uczestnicz\u0105 lokalne podmioty, a zebrane opakowania przekazywane s\u0105 do przetworzenia, tak\u017ce dzia\u0142aj\u0105cym lokalnie recyklerom \u2013 dodaje Aleksander Traple.<\/p>\n
Reasumuj\u0105c. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce wdro\u017cony zostanie model systemu uj\u0119ty w raporcie, ka\u017cdy punkt sprzeda\u017cy detalicznej b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 punktem zbi\u00f3rki. Wykorzystanie indywidualnych kod\u00f3w opakowa\u0144 pozwoli natomiast na skuteczne wyeliminowanie ryzyka oszustw. R\u0119czne skanery zwi\u0119ksz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 infrastruktury do zbi\u00f3rki i jej dost\u0119pno\u015b\u0107. Nie pos\u0142u\u017c\u0105 do zast\u0105pienia kaucjomat\u00f3w, ale b\u0119d\u0105 ich uzupe\u0142nieniem. Dzi\u0119ki temu b\u0119dzie mo\u017cliwy zwrot opakowa\u0144 w du\u017co wi\u0119kszej ilo\u015bci punkt\u00f3w, dzi\u0119ki czemu z mo\u017cliwo\u015bci odzyskiwania kaucji nie zostan\u0105 wykluczeni mieszka\u0144cy wsi czy ma\u0142ych miasteczek.<\/p>\n